Nhiễm trùng lây qua ghép tạng

Suy tạng giai đoạn cuối ước tính ảnh hưởng đến hơn sáu triệu người trên toàn thế giới.⁴ Do nhu cầu cao về cơ quan và tế bào, mọi người hiến tặng tiềm năng đều nên được cân nhắc. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với nguy cơ lây truyền nhiễm trùng, và ở mức độ thấp hơn là nguy cơ ung thư, từ cơ quan hiến tặng sang người nhận. Các phác đồ ức chế miễn dịch sau ghép tạng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng thải ghép, nhưng các nhiễm trùng cơ hội có thể gây biến chứng nếu không được quản lý đúng cách.

Các nhiễm trùng phổ biến ở mọi lứa tuổi, thường không gây vấn đề gì đối với những người có hệ miễn dịch khỏe mạnh, lại có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ở những người suy giảm miễn dịch và là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở bệnh nhân sau ghép tạng. Các ví dụ bao gồm: 

Cytomegalovirus (CMV)

CMV là nguyên nhân chính gây nhiễm trùng sau ghép tạng, với tỷ lệ mắc khác nhau tùy thuộc vào loại ghép, mức độ tương thích giữa người hiến và người nhận, cũng như phác đồ ức chế miễn dịch. Khoảng 20%-60% bệnh nhân ghép tạng đặc phát triển nhiễm CMV có triệu chứng, thường xảy ra trong vài tháng đầu sau ghép.⁵ Bệnh nhân có thể bị nhiễm từ cơ quan hiến tặng, hoặc vi rút có thể tái hoạt nếu đã tồn tại trước đó, hoặc một nhiễm trùng mới có thể xảy ra trong quá trình cấy ghép.⁶

Vi rút Epstein-Barr (EBV)

Nhiễm EBV ở bệnh nhân ghép tạng bị suy giảm miễn dịch có thể dẫn đến tăng sinh lympho bào B ác tính, chẳng hạn như rối loạn tăng sinh lympho sau cấy ghép (PTLD). Ở những bệnh nhân ghép tạng có kháng thể EBV âm tính, tỷ lệ nhiễm EBV cao, do đó, nguy cơ mắc PTLD ở trẻ em, những người có khả năng EBV âm tính cao hơn người lớn  cũng lớn hơn. Tỷ lệ mắc thay đổi tùy theo cơ quan được ghép, nhưng có thể lên tới 20% người nhận..⁷

BK polyomavirus (BKV)

BKV là một thành viên của họ polyomavirus. Nhiễm trùng ở những người bị suy giảm miễn dịch, chẳng hạn như bệnh nhân cấy ghép tạng đặc có thể gây ra các biến chứng. Đối với bệnh nhân ghép thận, nhiễm BKV được coi là biến chứng vi rút phổ biến nhất, gây ra bệnh thận do polyomavirus PVN ở 10% người nhận ghép thận và khoảng 50% bệnh nhân bị ảnh hưởng bởi PVN sẽ bị suy ghép thận.⁸

Vi rút Herpes simplex (HSV) / Vi rút Varicella Zoster (VZV)

HSV và VZV là những tác nhân gây bệnh phổ biến nhưng quan trọng ở người, có thể gây các biểu hiện lâm sàng rất giống nhau và đa dạng.⁸ Người nhận ghép tạng dễ bị các biểu hiện nặng của nhiễm HSV và có thể phản ứng chậm hơn với điều trị.⁹ HSV là nguyên nhân phổ biến thứ hai gây nhiễm vi rút sau ghép tạng, trong khi VZV đã được chứng minh là gây nhiễm trùng có triệu chứng ở 20% ca ghép tạng đặc, và hơn 40% ca ghép tế bào gốc tạo máu.¹⁰

Adenovirus ở người (HAdVs)

 HAdV gây ra các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp không triệu chứng đến nhẹ ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân cấy ghép bị suy giảm miễn dịch, HAdV có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, chẳng hạn như viêm gan, viêm thận, viêm màng não và viêm phổi.¹¹ Nhiễm AdV đã được ghi nhận xảy ra ở 5-22% bệnh nhân ghép tạng rắn, thường là trong vòng sáu tháng đầu sau cấy ghép.¹² Khi nhiễm trùng HAdV đã hình thành, việc điều trị rất khó khăn và có thể dẫn đến suy tạng và tử vong.¹³

Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii là một bệnh nhiễm trùng khá phổ biến và có thể lây truyền qua ghép tạng từ người hiến bị nhiễm, hoặc tình trạng nhiễm Toxoplasma tiềm ẩn có thể tái hoạt do suy giảm miễn dịch ở người nhận ghép tạng. Bệnh tái hoạt ở người suy giảm miễn dịch thường có các biểu hiện tổn thương não và có thể liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao.^14-16

Nhìn chung, khoảng 50% đến 65% người nhận ghép tạng sẽ phát triển nhiễm vi rút có triệu chứng trong vòng 90 ngày sau khi ghép tạng mà không dự phòng, và nhiễm trùng chiếm khoảng 20% số ca tử vong trong vòng 100 ngày sau khi ghép tế bào gốc tạo máu. Các nhiễm trùng này được phát hiện càng sớm thì khả năng bác sĩ kịp thời điều trị để mang lại kết quả tốt cho bệnh nhân càng cao.^17,18

Các xét nghiệm trong giai đoạn trước và sau ghép tạng đóng vai trò then chốt trong việc tối ưu hóa mỗi ca hiến tặng và đảm bảo bệnh nhân được thực hiện những ca phẫu thuật cứu sống mà họ cần. Can thiệp sớm bằng các công cụ theo dõi hàng đầu mang lại kết quả có giá trị thực tiễn, giúp đưa ra các quyết định điều trị chính xác.

Các yêu cầu xét nghiệm toàn diện và đáng tin cậy
Sự thành công của các chương trình ghép tạng phụ thuộc vào việc thực hiện xét nghiệm trước và sau cấy ghép một cách toàn diện và đáng tin cậy nhằm giảm thiểu nguy cơ. Từ sàng lọc ban đầu đến theo dõi sau cấy ghép, các phòng xét nghiệm phải xử lý nhiều mẫu và chạy nhiều xét nghiệm để phát hiện các mầm bệnh tiềm ẩn.

Đảm bảo tính nhất quán giữa các cơ sở
Các phòng xét nghiệm có nhiệm vụ đảm bảo rằng các xét nghiệm chẩn đoán được thực hiện thống nhất và có thể so sánh giữa các cơ sở, cũng như trong toàn bộ quá trình chăm sóc. Sự khác biệt trong quy trình thực hành có thể tạo ra khó khăn để duy trì các tiêu chuẩn chẩn đoán đồng nhất.

Sự khác biệt giữa các ngưỡng tải lượng vi rút để định hướng quyết định điều trị
Các quyết định điều trị nhiễm vi rút phụ thuộc nhiều vào tải lượng vi rút. Tuy nhiên,  hiện chưa có ngưỡng tải lượng vi rút mang tính thống nhất để định hướng quyết định điều trị.¹⁹ Kết hợp với sự khác biệt về khả năng triển khai và hiệu suất của các xét nghiệm, việc tiêu chuẩn hóa và duy trì tính nhất quán trong xét nghiệm vẫn là một thách thức.

Chậm trễ trả kết quả xét nghiệm
Ở một số phòng xét nghiệm, việc gửi mẫu đi xét nghiệm bên ngoài có thể dẫn đến chậm trễ trong vài ngày, làm chậm các quyết định điều trị quan trọng và ảnh hưởng đến chăm sóc bệnh nhân trong những tình huống cần xử lý kịp thời.²⁰

Hạn chế Tiếp cận Xét nghiệm Cho Kết quả Chính xác
Việc hạn chế các xét nghiệm theo dõi vi rút với kết quả chính xác đã gây khó khăn cho các bác sĩ trong việc xác định kế hoạch điều trị tối ưu. Hạn chế này làm tăng nguy cơ kết quả bất lợi cho bệnh nhân do quyết định điều trị chậm hoặc không phù hợp.²¹

Việc thực hiện xét nghiệm phù hợp cho các bệnh truyền nhiễm trước ghép tạng, nhằm đánh giá toàn bộ nguy cơ liên quan đến cấy ghép, là điều thiết yếu để đảm bảo thành công.

Xét nghiệm huyết thanh học là một phần không thể thiếu trong quản lý lâm sàng, giúp:

• Xác định các nhiễm trùng có thể khiến người nhận hoặc người hiến tạng không đủ điều kiện
• Kết nối người hiến tạng phù hợp với người nhận thích hợp
• Thực hiện các chiến lược để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sau cấy ghép

Các xét nghiệm huyết thanh học và thiết bị của Roche có thể thực hiện nhiều loại xét nghiệm miễn dịch khác nhau và cung cấp nhiều lựa chọn đáp ứng nhu cầu xử lý mẫu. Các xét nghiệm Elecsys^® của Roche bao gồm các xét nghiệm huyết thanh học đặc hiệu cao và nhạy hơn để phát hiện các bệnh truyền nhiễm, bao gồm:^27-30

• Xét nghiệm dựa trên công nghệ ECL (Phát quang điện hóa) mang lại kết quả đáng tin cậy
• Các xét nghiệm sàng lọc huyết thanh học phát hiện các kiểu gen và biến thể vi rút chính trên toàn cầu
• Độ nhạy chuyển đoạn huyết thanh rất cao
• Độ đặc hiệu rất cao và sự phân tách rõ ràng của kết quả dương tính và âm tính để giảm nhu cầu xét nghiệm lại

Việc ứng dụng rộng rãi phương pháp phản ứng chuỗi polymerase (PCR) để phát hiện axit nucleic của vi rút (DNA hoặc RNA) là đổi mới quan trọng nhất trong chẩn đoán cận lâm sàng và quản lý lâm sàng các nhiễm trùng sau ghép tạng.³¹

Các kỹ thuật NAT (như xét nghiệm PCR) thường được sử dụng để:

• Hỗ trợ chẩn đoán và quản lý nhiễm trùng lây qua cấy ghép
• Đo tải lượng vi rút chỉ ra nhu cầu điều trị hoặc thay đổi trong ức chế miễn dịch
• Theo dõi đáp ứng của bệnh nhân với điều trị

Để tối ưu hóa việc theo dõi tải lượng vi rút và nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân, Roche cung cấp danh mục xét nghiệm phân tử ghép tạng đầu tiên được FDA phê duyệt – bao gồm các xét nghiệm cobas^® CMV, cobas^® EBV và cobas^® BKV. Danh mục cung cấp:^22-24

• Các xét nghiệm vi rút quan trọng trong ghép tạng có thể thực hiện từ một mẫu bệnh nhân duy nhất trên các hệ thống tự động hoàn toàn cobas^® 5800, 6800 và 8800.
• Kết quả nhanh chóng, đáng tin cậy trong quy trình làm việc được hợp lý hóa cho các phòng xét nghiệm
• Các chất thử và biện pháp kiểm soát sẵn sàng sử dụng, được hiệu chuẩn theo tiêu chuẩn quốc tế của WHO, đảm bảo kết quả có thể so sánh giữa các cơ sở y tế, bất kể nơi thực hiện xét nghiệm.^22-24